Cukrzyca a zdrowie jamy ustnej – obustronna zależność
Cukrzyca to choroba przewlekła wpływająca na funkcjonowanie całego organizmu. Jednym z obszarów, o których często się zapomina, jest zdrowie jamy ustnej. Tymczasem relacja między cukrzycą a stanem zębów i dziąseł działa w obie strony: cukrzyca może pogarszać zdrowie jamy ustnej, a choroby jamy ustnej – zwłaszcza przyzębia – utrudniają kontrolę poziomu glukozy we krwi. Zrozumienie tej zależności jest kluczowe zarówno dla stomatologów, jak i dla pacjentów.
Jak cukrzyca wpływa na zdrowie jamy ustnej?
1. Choroby przyzębia
Osoby z cukrzycą mają wyższe ryzyko rozwoju zapalenia dziąseł i paradontozy. Przyczyną jest osłabiona odpowiedź immunologiczna oraz gorsze gojenie tkanek. Utrzymujące się podwyższone stężenie glukozy sprzyja namnażaniu się bakterii w płytce nazębnej, co prowadzi do stanu zapalnego.
Objawy:
krwawienie dziąseł,
obrzęk i zaczerwienienie,
odsłanianie szyjek zębowych,
chwianie się zębów.
2. Kserostomia (suchość jamy ustnej)
Cukrzyca może redukować produkcję śliny, co sprzyja próchnicy, nieświeżemu oddechowi i podrażnieniom błony śluzowej. Ślina naturalnie oczyszcza jamę ustną, więc jej niedobór zaburza równowagę bakteryjną.
3. Zwiększona podatność na zakażenia grzybicze
U pacjentów z niekontrolowaną cukrzycą częściej występuje kandydoza jamy ustnej. Grzyby z rodzaju Candida rozwijają się łatwiej, gdy poziom glukozy w ślinie jest podwyższony, a odporność osłabiona.
4. Zaburzone gojenie ran
Ekstrakcje zębów, zabiegi chirurgiczne czy nawet podrażnienia protez goją się wolniej i mogą prowadzić do powikłań.
Wpływ chorób jamy ustnej na przebieg cukrzycy
Zależność jest dwukierunkowa. Przewlekły stan zapalny w jamie ustnej, szczególnie paradontoza, może utrudniać kontrolę glikemii. Bakterie i stan zapalny zwiększają poziom cytokin prozapalnych we krwi, co zmniejsza wrażliwość tkanek na insulinę.
Badania pokazują, że leczenie chorób przyzębia może poprawić kontrolę poziomu glukozy nawet o 0,4–0,6% HbA1c. Oznacza to, że dbanie o dziąsła staje się integralnym elementem terapii cukrzycy.
Najważniejsze zasady profilaktyki dla osób z cukrzycą
1. Regularne wizyty u stomatologa
Co najmniej dwa razy w roku, a przy istniejących problemach – częściej. Profesjonalne usuwanie kamienia i ocena stanu przyzębia pomagają zapobiegać powikłaniom.
2. Kontrola glikemii
Dobre wyrównanie cukrzycy zmniejsza ryzyko zapaleń i infekcji w jamie ustnej.
3. Codzienna higiena
dokładne szczotkowanie zębów 2–3 razy dziennie,
nitkowanie lub irygacja przestrzeni międzyzębowych,
stosowanie past i płukanek wspomagających zdrowie dziąseł.
4. Nawadnianie i leczenie suchości jamy ustnej
Pomocne są preparaty nawilżające, częste picie wody, unikanie używek.
5. Zdrowa dieta
Ograniczenie cukrów prostych, regularne posiłki i odpowiednia podaż witamin wspierających odporność tkanek przyzębia.
