Próchnica wtórna – dlaczego pojawia się pod plombą?
Wielu pacjentów jest zaskoczonych, gdy podczas wizyty kontrolnej stomatolog informuje o próchnicy… pod plombą. Przecież ząb był już leczony – skąd więc kolejny problem? To zjawisko nazywamy próchnicą wtórną i jest ono jedną z najczęstszych przyczyn konieczności wymiany wypełnień.
Czym jest próchnica wtórna?
Próchnica wtórna (nazywana także nawrotową) to proces próchnicowy, który rozwija się na granicy wypełnienia i naturalnej tkanki zęba lub bezpośrednio pod plombą. Może pojawić się nawet kilka miesięcy po leczeniu, ale często rozwija się latami – bez wyraźnych objawów.
Dlaczego próchnica pojawia się pod plombą?
Istnieje kilka głównych przyczyn powstawania próchnicy wtórnej:
1. Nieszczelność wypełnienia
Z czasem plomba może ulec mikrouszkodzeniom, skurczowi lub rozszczelnieniu. Powstałe szczeliny są idealnym miejscem do gromadzenia się bakterii i resztek pokarmu, których nie da się usunąć podczas codziennej higieny.
2. Zużycie materiału wypełniającego
Każda plomba ma swoją trwałość. Materiały kompozytowe czy amalgamaty z biegiem lat ścierają się, pękają lub tracą swoje właściwości, co sprzyja rozwojowi próchnicy.
3. Niedokładne usunięcie próchnicy
Jeśli podczas pierwotnego leczenia nie została całkowicie usunięta zmieniona chorobowo tkanka, bakterie mogą nadal rozwijać się pod wypełnieniem – często bez bólu i widocznych objawów.
4. Niewłaściwa higiena jamy ustnej
Nawet najlepiej wykonana plomba nie chroni zęba, jeśli higiena jamy ustnej jest niewystarczająca. Płytka bakteryjna gromadząca się przy krawędziach wypełnienia znacząco zwiększa ryzyko próchnicy wtórnej.
5. Dieta bogata w cukry
Częste spożywanie słodkich przekąsek i napojów sprzyja namnażaniu bakterii próchnicotwórczych, które atakują szczególnie wrażliwe miejsca – takie jak okolice plomb.
Jakie objawy może dawać próchnica wtórna?
Próchnica pod plombą często rozwija się bezobjawowo. W późniejszym etapie mogą pojawić się:
nadwrażliwość na zimno, ciepło lub słodkie pokarmy,
ból podczas nagryzania,
nieprzyjemny zapach z ust,
przebarwienia wokół wypełnienia,
a nawet stan zapalny miazgi.
Jak zapobiegać próchnicy wtórnej?
Choć nie zawsze da się jej całkowicie uniknąć, ryzyko można znacząco zmniejszyć:
regularnie zgłaszając się na wizyty kontrolne (co 6 miesięcy),
dbając o dokładne szczotkowanie i nitkowanie zębów,
stosując pasty z fluorem,
ograniczając spożycie cukru,
wymieniając stare lub nieszczelne wypełnienia na czas.
Czy próchnica wtórna oznacza leczenie kanałowe?
Niekoniecznie. Jeśli zmiany zostaną wykryte wcześnie, często wystarczy wymiana plomby. Zaniedbana próchnica wtórna może jednak prowadzić do zapalenia miazgi i konieczności leczenia kanałowego, a w skrajnych przypadkach – do utraty zęba.
